strona głównao nas >>członkowie kołaideologiaspd w mediach

Ideologia


Projekt edukacyjno badawczy pt.
"ŻYJ ZDROWO - JEDZ KOLOROWO"
Organizatorem projektu jest Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie,
Instytut Dietetyki i Studenckie Koło Naukowe - SET POINT DIET.

Miejsce realizacji projektu i jego zasięg

Projekt będzie realizowany we wszystkich szkołach gimnazjalnych na terenie POWIATU NYSKIEGO w WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM: Głuchołazy, Kamiennik, Korfantów, Łambinowice, Nysa, Otmuchów, Paczków, Pakosławice, Skoroszyc.

Termin realizacji tej części projektu: listopad, grudzień 2009.

Odbiorcy projektu

Projekt jest skierowany do:

  • młodzieży szkolnej uczęszczającej do gimnazjum
  • rodziców, opiekunów dzieci uczęszczających do gimnazjum
  • intendentów, kierowników kuchni pracujących w stołówkach szkół gimnazjalnych.
Główną grupą odbiorców realizowanego projektu jest młodzież szkolna, jako grupa świadomie dokonująca wyborów żywieniowych. Ze względu na to, że jest to grupa żywieniowo zależna od osób dorosłych, aby zrealizować cel projektu konieczne jest jego rozszerzenie na grupy osób mające bezpośredni wpływ na sposób żywienia dzieci tj. rodziców, opiekunów i osoby odpowiadające za żywienie zbiorowe w szkołach.

Główne cele projektu

Projekt dotyczy realizacji zadań edukacyjnych i badawczych, związanych ze sformułowanymi celami głównymi:

  1. Kształtowanie właściwych nawyków, zachowań żywieniowych i podniesienie poziomu wiedzy żywieniowej wśród młodzieży w wieku 13-15 lat.
  2. Kształtowanie właściwych zachowań żywieniowych i podniesienie poziomu wiedzy żywieniowej osób odpowiedzialnych za model diety stosowanej przez młodzież w wieku 13-15 lat.
  3. Określenie aktualnego stanu wiedzy żywieniowej i nawyków żywieniowych młodzieży w wieku 13-15 lat.

Sformułowane cele korespondują z problemem jakości życia i stanu zdrowia. Obydwa aspekty (jakość życia i stan zdrowia) pozostają w bezpośrednim związku ze sposobem żywienia. Zasługują na ciągłe doskonalenie zachowań przez edukację żywieniową i ocenę zachowań w świetle zmieniającego się rynku spożywczego i zmian społeczno-ekonomicznych.
Pierwszy i drugi cel reprezentuje podstawowe zadanie projektu -edukacyjne.
Przyjęte cele szczegółowe (w ramach celu 1 i 2):

  • zapoznanie uczniów z zasadami prawidłowego żywienia
  • pogłębianie wiedzy w zakresie znaczenia zbilansowanej diety dla organizmu człowieka,
  • kształtowanie zmiany postaw i zachowań związanych z żywieniem,
  • dostarczenie wiedzy i umiejętności korzystania z informacji na opakowaniach produktów spożywczych,
  • kształtowanie umiejętności kontroli własnej masy ciała.

Trzeci cel ma charakter poznawczy. Poznanie aktualnego stanu wiedzy i zachowań tego segmentu populacji Polski, który ze względu na skutki zaniedbań powinien być pod szczególna troską szeroko rozumianej ochrony zdrowia.

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu:
Uzasadnienie wybory problemu Argumentem uzasadniającym realizację projektu jest, poza rangą problematyki w kontekście polityki zdrowotnej państwa i wdrażaniem Narodowego Programu Zdrowia, wyzwanie cywilizacyjne wynikające ze zmieniającej się sytuacji demograficznej, a tym samym zdrowotnej, populacji Polski. Idę realizacji projektu kontestuje z wytycznymi Instytutu Żywności i Żywienia w zakresie podejmowania działań prewencyjnych w jak najmłodszym wieku. Odżywianie człowieka jest jednym z podstawowych warunków jego życia, rozwoju, zdrowia i sprawności fizycznej, a także źródłem satysfakcji z zaspokajania potrzeb socjalnych i hedonistycznych.
Sposób odżywiania jest jednym z elementów stylu życia wpływającym na funkcjonowanie i stan zdrowia człowieka. Składniki pokarmowe zawarte w pożywieniu są źródłem energii niezbędnej człowiekowi do zachowania prawidłowych czynności wszystkich układów oraz przebiegu procesów życiowych.
"Prawidłowe żywienie warunkuje pełne wykorzystanie potencjalnych, genetycznie uwarunkowanych możliwości optymalnego rozwoju fizycznego i umysłowego człowieka oraz zapewnia zachowanie homeostazy ustrojowej"(wg WHO).
Prawidłowy sposób odżywiania stanowi nie tylko warunek stanu zdrowia ludności, ale także przejaw życia - decyduje o jego utrzymaniu, bezpośrednio wpływa na zachowanie zdrowia już od pierwszych dni życia. W okresie rozwojowym jest podstawą dla zdrowia psychofizycznego człowieka dorosłego. "Dziecko jest ojcem człowieka dorosłego" - to stwierdzenie jest syntetycznym ujęciem niepodważalnego już dzisiaj faktu, iż stan zdrowia dziecka decyduje w znacznej mierze o kondycji zdrowotnej człowieka dorosłego. Na wybory żywieniowe wpływa wiele wzajemnie nakładających się czynników. Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych u dzieci i młodzieży jest skutecznym sposobem zmniejszenia ryzyka wystąpienia zaburzeń w wieku dojrzałym.
Błędy żywieniowe dotyczące tego okresu życia predysponują do rozwoju licznych schorzeń, takich jak cukrzyca insulinozależna, choroby układu krążenia, nadciśnienie tętnicze czy osteoporoza. Złe nawyki żywieniowe zwiększają ryzyko występowania w młodym wieku takich zaburzeń jak próchnica zębów, niedokrwistość, otyłość, opóźnienie wzrastania i dojrzewania. Zdrowe żywienie w dzieciństwie sprzyja kontynuowaniu go w wieku dorosłym, co istotnie wpływa na długość jak i jakość życia człowieka. Prawidłowe żywienia to przede wszystkim właściwe nawyki żywieniowe, zwyczaje żywieniowe.

Uzasadnienie wyboru odbiorców projektu.
Okres dojrzewania ma również szczególne znaczenie dla kształtowania się zdrowego stylu życia człowieka. Ważne jest, aby w okresie rozwojowym zadbać o dobrze zbilansowaną dietę i kształtować prawidłowe nawyki żywieniowe. Należy informować dziecko o roli żywienia w zachowaniu zdrowia oraz kształtować u niego prozdrowotne nawyki żywieniowe. Wyrabianie nawyków to przyzwyczajanie dziecka do odpowiednich zachowań higienicznych, kulturalnych, a także prozdrowotnych na tle żywieniowym. Odpowiednio ukształtowane w dzieciństwie nawyki żywieniowe wywierają korzystne skutki zdrowotne. Pomimo tego nieprawidłowe nawyki żywieniowe najczęściej są spowodowane małą wiedzą rodziców w dziedzinie właściwego żywienia, sytuacją ekonomiczną i nawykami kulturowymi. W tym okresie utrwalają się zachowania prozdrowotne, ukształtowane w latach wcześniejszych oraz pojawia się wiele zachowań ryzykownych.
Z badań wynika, że ponad 20% polskiej młodzieży ma problemy z właściwym odżywianiem. Odzwierciedleniem jest zarówno wzrastająca liczba osób z nadwagą i otyłością, jak również odsetek młodzieży, u której stwierdza się niedożywienie. Istnieje wiele dowodów świadczących, że nieprawidłowe żywienie ma istotny wpływ na funkcje rozrodcze, aktywność fizyczną, wzrost i rozwój dzieci, zdolność uczenia się, wydajności pracy oraz ogólną jakość życia i dobrostan. Ponadto niedożywienie zmniejsza zdolność do zwalczania chorób zakaźnych potęgując zasięg i ostrość chorób wśród źle odżywionych. Prowadzone w wielu placówkach naukowych w Polsce badania sposobu żywienia i stanu odżywiania różnych grup ludności, w tym przede wszystkim dzieci i młodzieży wskazują na stosunkowo liczne błędy, niedobory pokarmowe w tej grupie wiekowej.
Badania Instytutu Żywności i Żywienia prowadzone od wielu lat wykazały, niedobory w diecie uczniów wapnia, magnezu wynikające z niedostatecznej podaży i nieregularnego spożywania mleka i przetworów mlecznych. W związku z tym dzieci i młodzież mogą być zagrożone ryzykiem osteoporozy i nowotworów, co w konsekwencji może wpłynąć na pogorszenia stanu zdrowia całej ludności kraju. Wyniki badań tych samych autorów wykazały niedostateczne spożycie białka, żelaza, tiaminy, ryboflawiny, witaminy C oraz utrzymujący się nadmiar spożywania tłuszczów szczególnie pochodzenia zwierzęcego.
Badania prowadzone w Zakładzie Higieny Akademii Medycznej w Krakowie, rozpoczęte w roku 1998 w regionie Polski południowej, mające na celu ocenę stanu zdrowia i odżywiania dzieci i młodzieży wykazały, że ok. 1/3 badanych uznana została za wymagającą opieki lekarskiej. Stwierdzono m.in. nieodpowiedni skład poszczególnych składników w racjach pokarmowych, zbyt wysoki udział tłuszczów przy jednoczesnym niedoborze składników mineralnych w porównaniu do ilości zalecanych. Autorzy tych badań podają, że utrzymujący się zaniżony poziom niektórych składników pokarmowych poszczególnych grup wiekowych dzieci wymaga możliwie skutecznego działania, zmierzającego do wzmożonej podaży tych składników. Stwierdzono także, że duże wahania wartości energetycznej dobowych racji pokarmowych powoduje u dzieci ryzyko niepełnego lub nadmiernego pokrycia potrzeb energetycznych.
Na podstawie dostępnych wyników badań dzieci i młodzieży można stwierdzić, że istniejąca sytuacja może być czynnikiem zwiększającym podatność młodego pokolenia na choroby i odchylenia w stanie zdrowia powstające na tle wadliwego żywienia. Istotną rolę w kształtowaniu stylu życia i żywienia odgrywają media. Dla dziecka artykuły reklamowane w telewizji są szczególnie atrakcyjne i pożądane, a zachowania aktorów godne naśladowania.
W dzieciństwie i okresie dojrzewania dokonuje się ważnych wyborów dotyczących stylu życia i warunkujących zdrowie w wieku dojrzałym. Ważne jest odpowiednie ukierunkowanie dzieci na zachowania prozdrowotne. Szkoły są kluczowym miejscem promowania i ochrony zdrowia dzieci poprzez propagowanie zdrowego żywienia oraz aktywności fizycznej.

Uzasadnienie wyboru odbiorców projektu - rodzice.
Ze względu na to, że jest to grupa żywieniowa zależna od osób dorosłych, aby zrealizować cel projektu konieczne jest jego rozszerzenie na grupy osób mające bezpośredni wpływ na sposób żywienia dzieci tj. rodziców, opiekunów i osoby odpowiadające za żywienie zbiorowe w szkołach. To rodzice, jako pierwsi kształtują zachowania żywieniowe dzieci. Wiedza o racjonalnym żywieniu wśród dorosłej ludności w Polsce na ogół jest fragmentaryczna.

Uzasadnienie wyboru odbiorców projektu - pracownicy stołówki szkolnej.
Instytut Żywności i Żywienia na zlecenie Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej przeprowadził na podstawie badań stacji sanitarno-epidemiologicznych w Polsce analizę, która wykazała, że jakość żywienia realizowanego w stołówkach szkolnych w Polsce jest wysoce niezadowalająca.
Stwierdzono, że w żywieniu zbiorowym dzieci w reprezentowanych grupach szkół występuje szereg nieprawidłowości w sposobie żywienia. Dotyczy to przede wszystkim zbyt małego spożycia mleka i przetworów mlecznych, warzyw i owoców, ryb i przetworów zbożowych takich jak grube kasze, pieczywo razowe. W nadmiarze spożywane tłuszcze, szczególnie zwierzęce oraz cukier i słodycze. Stwierdzono także, że nieprawidłowości w zakresie żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w placówkach oświatowo-wychowawczych wynikają ze stosunkowo wysokich kosztów żywienia, niedofinansowania szkół, jak również niskich kwalifikacji zawodowych personelu stołówek szkolnych.
Wobec przytoczonych informacji o aktualnym niezadowalającym stanie zdrowia dzieci, o znaczeniu posiłków spożywanych w czasie pobytu dzieci w szkołach, o niedostatecznym organizowaniu posiłków szkolonych należy zmobilizować wszelkie możliwości celem stworzenia stołówek szkolnych prawidłowo zorganizowanych, przygotowujących pełnowartościowe posiłki.

Szczegółowy opis działań i ich formy:

  1. Opracowanie autorskich kwestionariuszy ankiety dostosowanych dla młodzieży 13-15 lat. Zostaną opracowane 2 kwestionariusze:
    - ankieta badająca nawyki i zachowania żywieniowe oraz
    - ankieta badająca poziom wiedzy żywieniowej.
    Ankiety zostaną opracowane zgodnie z przyjętą metodyką badań w tej dziedzinie i poddane walidacji polegającej na sprawdzeniu trafności i rzetelności.
    Termin realizacji tej części projektu: listopad, grudzień 2008.
  2. Opracowanie programu szkolenia dla uczniów i rodziców.
    Opracowany zostanie projekt lekcji oraz prezentacja multimedialna dla uczniów oraz rodziców. Termin realizacji tej części projektu: grudzień 2008, styczeń 2009.
  3. Opracowanie programu szkolenia i przewodnika dla intendentów, kierowników kuchni pracujących w stołówkach szkolnych.
    Program szkolenia będzie obejmował następujące treści:
    - Składniki pokarmowe i ich rola w żywieniu dzieci.
    - Zasady żywienia dzieci w wieku 13-15 lat
    - Zasady planowania jadłospisów.
    - Ocena wartości odżywczej zestawów obiadowych.
    Czas szkolenia to 4 godziny, w tym 2 godziny teoretyczne i 2 praktyczne.
    Przewodnik będzie zawierał zalecenia dotyczące norm żywienia i wyżywienia dla młodzieży szkolnej, zasady układania jadłospisów.
    Termin realizacji tej części projektu: grudzień 2008.
  4. Przygotowanie i rozesłanie pism przewodnich do szkół objętych programem, ustalenie terminów spotkań (grafik spotkań) z uczniami.
    Termin realizacji tej części projektu: styczeń, luty 2009.
  5. Przygotowanie ulotek dla młodzieży Ulotki będą zawierały zasady prawidłowego żywienia młodzieży.
    Termin realizacji tej części projektu: luty 2009.
  6. Przeprowadzenie badania ankietowego i szkolenia dla uczniów gimnazjów.
    Studenci działający w Studenckim Kole Naukowym działający w sekcji edukatorskiej przeprowadzą:
    - ankietę badająca nawyki i zachowania żywieniowe oraz poziom wiedzy żywieniowej,
    - szkolenie dla uczniów gimnazjum.
    Szkolenie będzie się odbywało w grupach klasowych.
    Termin realizacji tej części projektu: marzec-maj 2009.
  7. Przeprowadzenie szkolenia dla rodziców uczniów.
    Na spotkaniu z rodzicami, odbywającym się rutynowo w semestrze letnim studenci przeprowadzą szkolenie dla rodziców dotyczące zasad żywienia dzieci.
    Termin realizacji tej części projektu: kwiecień lub wrzesień 2009.
  8. Przeprowadzenie szkolenia dla intendentów i kierowników kuchni stołówek szkolnych.
    Osoby odpowiadające za stołówkę szkolną zostaną zaproszone na szkolenie, które odbędzie się w budynki Uczelni. Prowadzącymi szkolenie będą pracownicy Instytutu Dietetyki wraz ze studentami. Każdy uczestnik otrzyma opracowany przewodnik zawierający zalecenia dotyczące norm żywienia i wyżywienia dla młodzieży szkolnej, zasady układania jadłospisów oraz zaświadczenie o ukończeniu szkolenia.
    Termin realizacji tej części projektu: czerwiec 2009.
  9. Przeprowadzenie powtórnego badania ankietowego w miesiącu wrześniu i październiku 2009 roku celem sprawdzenia efektywności podjętych działań przeprowadzona zostanie ponownie ankieta badająca nawyki i zachowania żywieniowe oraz poziom wiedzy żywieniowej.
  10. Analiza danych ankietowych. Bezpośrednio po za zakończeniu pierwszej części badawczej ankiety zostaną poddane analizie celem określenia stanu wyjściowego dotyczącego nawyków żywieniowych i poziomu wiedzy żywieniowe uczniów. Po zakończeniu części drugiej (powtórnego ankietowania) wyniki zostaną poddane analizie statystycznej celem określenia wpływu edukacji żywieniowej na zmianę nawyków żywieniowych.
    Termin realizacji tej części projektu: pierwsza analiza czerwic-wrzesień 2009, druga analiza - październik 2009.
  11. Prezentacja wyników badania ankietowego. Jako wymierny udokumentowany efekt projektu badawczego zakłada się przygotowanie:
    - raportu dla potrzeb władz powiatowych i gminnych,
    - raportu dla dyrektorów szkół,
    - prezentacji wyników na Festiwalu Nauki,
    - publikacji w recenzowanym czasopiśmie z zakresu epidemiologii żywienia.
Możliwość wykorzystania efektów projektu lub zdobytych doświadczeń po zakończeniu realizacji projektu

SPODZIEWANE EFEKTY EDUKACYJNE I MOŻLIWOŚCI ICH WYKORZYSTANIA
Celem stawianym przed edukacją jest nabycie pewnej wiedzy i umiejętności. W przypadku edukacji żywieniowej spodziewanym efektem jest:

  • podniesienie wiedzy z zakresu zasad racjonalnego żywienia,
  • podniesienie wiedzy z zakresu znaczenia zbilansowanej diety dla organizmu człowieka,
  • zmianę postaw i zachowań związanych z żywieniem,
  • podniesienie świadomości decyzji żywieniowych na poziomie zakupu produktów żywnościowych,

nabycie umiejętności obliczania wskaźnika wagowo-wzrostowego.
Nabycie tej wiedzy i umiejętności będzie skutkowało zmianami dającymi w przyszłości wymierne korzyści zdrowotne.

SPODZIEWANE EFEKTY BADAWCZE I MOŻLIWOŚCI ICH WYKORZYSTANIA
Prowadzenie badań dotyczących zdiagnozowania sytuacji żywieniowej wśród młodzieży 13-15 lat pozwoli na opracowanie raportu stanu wyjściowego.
Badanie pozwoli na określenie aktualnego stanu wiedzy i zachowań tego segmentu populacji Polski.
Jako wymierny udokumentowany efekt projektu badawczego zakłada się przygotowanie:

  • raportu dla potrzeb władz powiatowych i gminnych, dyrektorów szkół;
  • publikacji w recenzowanym czasopiśmie z zakresu epidemiologii żywienia.
    Wyniki uzyskane z działań badawczych pozwalają na kształtowanie polityki prozdrowotnej poszczególnych gmin i powiatu Nyskiego.

Możliwość kontynuowania działań po zakończeniu projektu

Zdobyte doświadczenie w ramach projektu ŻYJ DZDROWO - JEDZ KOLOROWO, ukierunkowanego na uczniów szkół gimnazjalnych w latach 2008 -2009 pozwoli w przyszłości na kontynuowanie edukacji żywieniowej. Projekt może przejść w formę projektu długoterminowego i być powtarzany co roku w klasach I gimnazjów. Docelowo programem edukacyjnym można objąć uczniów szkół podstawowych i średnich.

 

Opracowanie merytoryczne
i zaangażowanie osobiste
Marta Jonczak


Wykonanie, projekt
i opracowanie graficzne:

PiotrDudek@pwsz.nysa.pl